
چرا شرط ها مهم ترین قدم بعد از حلقه ها هستند ؟
درترم اول ، هنرجویان با مفاهیمی مانند الگوریتم، متغیر، حلقه for و عملیات ریاضی آشنا شدند . آن ها یاد گرفتند چگونه دستورات را تکرارکنند و اشکال مختلف رسم کنند .
اما یک برنامه هنوز «هوشمند » نشده است .
هوشمندی در برنامه نویسی زمانی اتفاق می افتد که برنامه بتواند تصمیم بگیرد.
اینجاست که وارد ترم دوم می شویم :
آموزش دستور شرط در پایتون (if)
دستور شرط (if) در پایتون چیست ؟
در زندگی روزمره دائماً تصمیم گیری میکنیم:
● اگر هوا بارانی بود ، چتر برمی دارم .
● اگر نمره ام بالا شد ، جایزه میگیرم .
● اگر عدد بزرگ تر از 10 بود، پیام خاصی نمایش بده .
همین منطق در برنامه نویسی با دستور if پیاده سازی می شود .
دستور شرط به برنامه اجازه می دهد که :
● بررسی کند یک شرط درست است یا نه .
● براساس نتیجه، مسیر اجرا را تغییر دهد .
● استثنا قائل شود .
● رفتار های متفاوتی نشان دهد .
این یعنی ورود به مرحله هوشمند سازی برنامه .
چرا یادگیری شرط ها فقط یادگیری یک کلمه جدید نیست . بلکه آموزش مهارت مهمی مانند:
● تفکر تحلیلی
● بررسی حالت های مختلف
● درک روابط علت و معلولی
● پیش بینی نتیجه تصمیم ها
وقتی هنرجو یاد می گیرد « اگر این اتفاق افتاد، آن کار را انجام بده » ، در واقع درحال یادگیری ساختار ذهنی حل مسئله است .
ساختار دستور if در پایتون
در ترم دوم، هنرجویان با ساختار یاپه شرط آشنا می شوند:
● if (اگر)
● else (در غیر این صورت)
● elif (وگرنه اگر)
آنها یاد میگیرند که چگونه :
● شرط تعریف کنند .
● مقایسه انجام دهند .
● چند حالت مختلف را بررسی کنند .
● مسیر اجرای برنامه را کنترل کنند .
عملکرد مقایسه ای در شرط ها
برای نوشتن شرط ،باید بتوانیم مقایسه کنیم .در این بخش هنرجویان با عملگرهای مقایسه ای آشنا می شوند:
● بزرگ تر از (>)
● کوچک تر از (<)
● مساوی (==)
● نامساوی (!=)
● بزرگ تر مساوی (>=)
● کوچک تر مساوی(<=)
این بخش پایه تصمیم گیری منطقی در برنامه است .
ترکیب شرط با عملیات ریاضی
در این مرحله، هنرجو یاد می گیرد که شرط ها را با محاسبات ترکیب کند .
برای مثال :
● اگر نتیجه جمع دو عدد بزرگ تر از 20 بود، پیام خاصی نمایش بده .
● اگر باقی مانده تقسیم صفر بود، عدد زوج است .
اینجا هنرجو درک می کند که ریاضی و برنامه نویسی چگونه به هم مرتبط هستند .
شرط در پروژه های گرافیکی با Turtle
یکی از جذاب ترین بخش های ترم دوم ، ترکیب شرط ها با پروژه های گرافیکی است .
برا مثال :
● اگر عدد وارد شده بزرگ تر از 5 بود ،شکل بزرگ رسم کن .
● اگر کوچک تر بود ،شکل کوچک رسم شود .
● اگر زاویه بیشتر از حد مشخص شد ، رنگ تغییر کند .
در این مرحله برنامه ها دیگر فقط رسم ساده نیستند ؛ بلکه واکنش نشان می دهند .
این یعنی برنامه از حالت ساده خارج شده و هوشمند شده است .
درک مفهوم استثنا در برنامه نویسی
یکی از اهداف مهم ترم دوم ،آموزش مفهوم « استثنا قائل شدن » است .
در زندگی واقعی همیشه شرایط یکسان نیست . برنامه هم باید بتواند:
● حالت های خاص را تشخیص دهد .
● رفتار متفاوتی نشان دهد .
● جلوی خطاهای ساده را بگیرد .
مثلاً :
● اگر عدد صفر وارد شد، تقسیم انجام نشود .
● اگر ورودی اشتباه بود، پیام خطا بدهد .
این بخش باعث می شود هنرجو درک کند که برنامه نویسی فقط اجرای دستورات نیست ؛ مدیریت شرایط مختلف است .
تفاوت برنامه ساده و برنامه هوشمند
برنامه ساده :
همیشه یک کار مشخص انجام می دهد.
برنامه هوشمند :
● بررسی می کند
● تصمیم می گیرد
● واکنش نشان می دهد
● مسیر اجرا را تغییر می دهد
در ترم دوم ، هنرجو از برنامه نویسی مکانیکی عبور کرده و وارد دنیای منطق می شود .
ساختار آموزشی ترم دوم
جلسه اول : مرور ترم اول
● حلقه ها
● متغیر
● عملیات ریاضی
جلسه دوم : آشنایی با مفهوم تصمیم گیری
● مثال های روزمره
● تعریف شرط
جلسه سوم : آموزش if
● ساختار پایه
● اجرای مثال های ساده
جلسه چهارم : آموزش else و elif
● چند حالت مختلف
● طراحی سناریو های چند مرحله ای
جلسه پنجم : عملگرهای مقایسه ای
● تمرین های عددی
● تشخیص عدد زوج و فرد
جلسه ششم : ترکیب شرط با Turtle
● تغییر رنگ بر اساس شرط
● تغییر اندازه شکل
● پروژه های گرافیکی هوشمند
پروژه های عملی در ترم دوم
برای تثبیت یادگیری ، پروژه های کاربردی طراحی شده اند


